Mənzil alarkən yoxlanılması vacib olan əsas sənəd daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışıdır. Əmlakın üzərində həbs, ipoteka və ya başqa məhdudiyyətlərin olmamasını, eləcə də qeydiyyatda olan şəxslərin və həmsahiblərin razılığını notariat qaydasında mütləq dəqiqləşdirmək lazımdır. Binanın istismara qəbul aktı, texniki pasportun mənzillə uyğunluğu və kommunal borcların olmaması da prosesin ilkin mərhələsində yoxlanılmalıdır. Bütün hüquqi sənədlər satıcının şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlə tam üst-üstə düşməlidir.
Mənzil alarkən hansı əsas sənədlər tələb olunur?
Ev almaq həyatınızdakı ən vacib maliyyə addımlarından biridir. Bu prosesdə kiçik bir hüquqi diqqətsizlik gələcəkdə böyük problemlərə və maddi itkilərə səbəb ola bilər. Odur ki, alqı-satqı mərhələsinə keçməzdən əvvəl satıcı tərəfdən təqdim olunmalı olan sənədlərin siyahısını tam bilməlisiniz.
İlk növbədə mənzilin mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlər nəzərdən keçirilməlidir. Bu sənədlər əmlakın tam qanuni şəkildə satıcıya məxsus olduğunu və satış hüququnun mövcudluğunu təsdiqləyir.
Mənzil alışı zamanı mütləq tələb olunacaq əsas sənədlər sırasına bunlar daxildir:
- Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış
- Mənzilin texniki pasportu
- Qeydiyyatda olan şəxslər barədə rəsmi arayış
- Mülkiyyətçinin şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd
- Kommunal xidmətlər üzrə borcun olmaması haqqında arayışlar
Bu sənədlərdən hər hansı birinin əskik olması alqı-satqı prosesini ləngidə və ya risk altına sala bilər. Sənədlərin tamlığını əvvəlcədən yoxlamaq vaxtınıza qənaət edər.
Çıxarışın həqiqiliyini və mülkiyyətçini necə dəqiqləşdirməli?
Köhnə və ya yeni tikili olmasından asılı olmayaraq, mənzilin mülkiyyət haqqı dövlət reyestrindən çıxarış vasitəsilə təsdiqlənir. Ancaq yalnız kağız üzərində sənədə inanmaq kifayət etmir, onun elektron bazadakı aktivliyini yoxlamaq lazımdır.
Elektron sistemlər vasitəsilə çıxarışın həqiqi olub-olmadığını asanlıqla dəqiqləşdirə bilərsiniz. Sənəddə qeyd olunan reyestr nömrəsi və mülkiyyətçinin ad-familiyası satıcının şəxsiyyət vəsiqəsi ilə tam üst-üstə düşməlidir. Bu, saxtalığın qarşısını alan ilk vacib addımdır.
Diqqət edin, mənzil vərəsəlik və ya bağışlama müqaviləsi ilə əldə edilibsə, müvafiq hüquqi sənədlərin də mövcudluğunu soruşun. Bu detal çox vaxt unudulur və sonradan başqa vərəsələrin iddiaları ilə qarşılaşma riski yaradır.
Mənzil üzərində məhdudiyyət və ya həbs var?
Alqı-satqı zamanı ən böyük hüquqi risklərdən biri mənzilin girovda olması, ipoteka ilə yüklənməsi və ya üzərinə həbs qoyulmasıdır. Məhkəmə çəkişməsində olan və ya borc qarşılığında girov qoyulmuş əmlakın satışı qanunla qadağandır.
Mənzilin yüklülük statusunu öyrənmək üçün notariat kontoru vasitəsilə dövlət reyestrindən xüsusi arayış alınmalıdır. Bu arayış mənzilin satış üçün tam təmiz olduğunu və üzərində heç bir hüquqi məhdudiyyətin olmadığını göstərir.
Əgər mənzil ipotekadadırsa, satış yalnız kredit verən müəssisənin rəsmi razılığı ilə həyata keçirilə bilər. Kredit öhdəliyi tam bağlanmadan və ya başqa şəxsə rəsmən keçirilmədən alqı-satqı etmək mümkün deyil.
Həmsahiblərin və ailə üzvlərinin razılığı nədən vacibdir?
Çıxarışda yalnız bir nəfərin adı qeyd oluna bilər, lakin bu hal mənzil üzərində başqa şəxslərin hüququnun olmadığını göstərmir. Mənzil nikah dövründə alınıbsa, o, həyat yoldaşlarının birgə mülkiyyəti sayılır.
Bu zaman alqı-satqı əməliyyatının həyata keçirilməsi üçün həyat yoldaşının notarial qaydada təsdiqlənmiş rəsmi razılıq ərizəsi tələb olunur. Razılıq olmadan edilən alqı-satqı gələcəkdə məhkəmə yolu ilə ləğv edilə bilər.
Həmçinin mənzildə yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərin payı varsa, qəyyumluq və himayəçilik orqanlarının rəsmi icazəsi lazımdır. Qanunvericilik azyaşlıların mülkiyyət hüquqlarını sərt şəkildə qoruduğu üçün bu məsələyə xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Qeydiyyatda olan şəxslər və kommunal borcların yoxlanılması
Mənzili satın almazdan əvvəl ünvan üzrə kimlərin qeydiyyatda olduğunu yoxlamaq vacibdir. Evdə özgə şəxslərin qeydiyyatda qalması gələcəkdə yaşayış hüququ və kommunal ödənişlər baxımından mübahisələrə yol aça bilər.
Satıcıdan mənzildə qeydiyyatda olanlar haqqında rəsmi arayış tələb edin. Müqavilə bağlanmazdan əvvəl bütün şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmasını şərt kimi qoyun. Bu addım sizi gələcək məhkəmə proseslərindən qoruyacaq.
Eyni zamanda kommunal xidmətlər üzrə borcların olmaması barədə arayışları da yoxlayın. Qaz, su, elektrik və bina idarəetmə xidmətləri üzrə köhnə borcların sıfırlandığından əmin olun. Əks halda bu borclar sizin üzərinizdə qala bilər.
Texniki pasport və faktiki planlaşdırma uyğunluğu
Mənzilin fiziki vəziyyəti ilə texniki pasportdakı məlumatların uyğunluğu xüsusi nəzarət tələb edir. Otaqların sayı, ümumi sahə və daxili divarların yeri sənəddəki çizgi ilə eyni olmalıdır.
Mənzildə icazəsiz yenidənqurma işləri aparılıbsa və ya divarlar sökülübsə, bu dəyişikliklər texniki pasportda öz əksini tapmalıdır. İcazəsiz edilən tikinti dəyişiklikləri gələcəkdə cərimələrə və sənədləşmə problemlərinə gətirib çıxarır.
Mənzili gözdən keçirərkən planı əlinizdə saxlayın və otaqların ölçülərini yoxlayın. Eyvanın otağa qatılması və ya ara bölmələrin dəyişdirilməsi kimi halların aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən təsdiqləndiyinə əmin olun.
Tikilməkdə olan binalarda sənədləşmə xüsusiyyətləri
Hələ çıxarışı təqdim edilməmiş, tikilməkdə olan və ya yeni təhvil verilmiş binalarda mənzil alarkən fərqli yanaşma lazımdır. Bu halda alqı-satqı adətən daxili müqavilə və ya payçı müqaviləsi vasitəsilə həyata keçirilir.
Belə mənzil alarkən tikinti şirkətinin hüquqi sənədlərini, torpaq sahəsinin mülkiyyət hüququnu və tikinti icazəsini yoxlayın. Şirkətin etibarlılığı və layihənin qanuniliyi gələcəkdə çıxarış almaq üçün əsas zəmindir.
Müqavilədə mənzilin sahəsi, təhvil veriləcəyi müddət və kommunal xətlərin çəkilişi ilə bağlı öhdəliklər açıq gösterilməlidir. Maliyyə arayışını və ödəniş qəbzlərini tam yoxlamadan müqavilə imzalamayın.
Alqı-satqı müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi və ödəniş
Bütün sənədlər yoxlanıldıqdan sonra növbəti addım alqı-satqı müqaviləsinin notariusda imzalanmasıdır. Notarius tərəflərin şəxsiyyətini, hüquq qabiliyyətini və sənədlərin tam təmizliyini son dəfə təsdiqləyir.
Maliyyə ödənişinin nağdsız qaydada, bank hesabları vasitəsilə həyata keçirilməsi tövsiyə olunur. Bank ödəniş qəbzi maliyyə əməliyyatının rəsmi sübutudur və tərəfləri gələcək iddialardan qoruyur.
Müqavilə imzalandıqdan sonra mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması üçün müraciət edilir və yeni çıxarış hazırlanır. Yalnız bu mərhələ tamamlandıqdan sonra siz mənzilin tam qanuni sahibi olursunuz.
Təhlükəsiz mənzil alışı üçün son addımlar
Mənzil alışı diqqət, səbir və hüquqi bilik tələb edən vacib bir prosesdir. Təqdim olunan hər bir sənədi diqqətlə nəzərdən keçirin, şübhəli məqamlar yarandıqda mütəxəssislərlə məsləhətləşməkdən çəkinməyin.
Sənədləri qaydasında olan və hüquqi baxımdan tam təhlükəsiz mənzilləri tapmaq üçün elanları diqqətlə araşdırmaq lazımdır. İstədiyiniz kriteriyalara və tələblərə uyğun daşınmaz əmlak seçimiləri ilə tanış olmaq üçün bazaryeri.az platformasında mənzil elanlarına baxa bilərsiniz.
